Višegodišnji spor oko marine i priobalja u Sremskoj Mitrovici: Stručnjaci i građani i dalje skeptični

Stavljanje na javni uvid nacrta Plana detaljne regulacije (PDR) za priobalje krajem 2019. godine označilo je početak višegodišnjeg procesa koji je pratio niz kontroverzi, izmena planova i snažan otpor dela javnosti. Od prvih nacrta, koji su podrazumevali značajne intervencije u prostoru, do administrativnog zaokreta 2025. godine, projekat izgradnje marine i uređenja priobalja ostao je nerešen.

Prvi talas reakcija usledio je ubrzo nakon pokretanja javnog uvida planske dokumentacije, urađene na osnovu Studije razvoja mikrolokacija marina u APV iz 2018. godine. Predložena rešenja uključivala su pomeranje odbrambenog nasipa, seču priobalne šume i mogućnost stambene izgradnje u zoni priobalja – na mestu sadašnjeg nasipa. Takvi planovi izazvali su protivljenje analitičara, ekoloških aktivista i dela građana, uz upozorenja na potencijalnu „betonizaciju“ obale i gubitak javnog prostora i šume, najveće u gradu.

-Pomeranje nasipa i planiranje marine nisu samo tehnički zahvati – to je pitanje javnog interesa i očuvanja prirodnog okruženja.- za IN Medija ističe arhitekta Slavenka Mitrović Lazarević.

Ostalo je nejasno kako je i u kojoj proceduri doneta odluka da se marina gradi baš tu, jer u ranijim planovima i odlukama koje su prošle javni uvid ili skupštinsku proceduru nije bila predviđena na tom mestu.

Paralelno sa institucionalnim procesima, deo građana se organizovao kroz zakonom predviđene procedure javnih rasprava i podnošenja primedbi. Tokom javnih uvida ukazivano je na neusaglašenost nacrta PDR-a sa prethodnim planskim rešenjima i dokumentima višeg reda, kao i na rizike koje bi pomeranje nasipa moglo imati, posebno imajući u vidu ranija iskustva sa poplavama. Na jednoj od javnih sednica Komisija za planove donela je odluku da se plan mora izmeniti, uz stav da nasip ne treba pomerati i da se na predviđenoj lokaciji ne grade stambeni objekti.

-Svaka intervencija u priobalju mora biti zasnovana na detaljnim analizama i u skladu sa prethodnim planovima višeg reda.- dodaje arhitekta Mitrović Lazarević:

U narednim fazama planiranja razmatrana je i izgradnja marine na prostoru od oko devet hektara, sa pratećim sadržajima poput upravne zgrade i hotela. I ovaj predlog naišao je na protivljenje građana, nakon čega nije usvojen i stavljen u dalju proceduru usvajanja.

Tokom 2020. godine, u okviru rasprava o drugom PDR-u za lučko područje, izneti su dodatni zahtevi koji su se odnosili na uvođenje monitoringa zagađenja vazduha, vode i tla, kao i na saobraćajna rešenja u zoni planirane infrastrukture. Iako je za taj PDR najavljeno da se mora brzo doneti zbog javnog interesa – izgradnje luke za brodove, izgradnja luke nije do danas realizovana, dok su pojedini infrastrukturni elementi, poput kontejnerskog skladišta, izazvali primedbe zbog povećane buke i saobraćajnih opterećenja.

Godine 2023. grad je dobio Međunarodno putničko pristanište za rečne kruzere, investiciju vrednu 400.000 evra, čime je Sremska Mitrovica uključena u mrežu rečnog turizma. Istovremeno, pitanje izgradnje marine za male čamce, nakon obustavljanja procedure donošenja PDR-a za priobalje, ostalo je otvoreno.

Početkom 2025. godine lokalna samouprava ponovo je pokrenula inicijativu za izgradnju marine, ovaj put kroz odluku o izradi plana samo za marinu koji bi obuhvatao oko 54 hektara prostora, sa naglaskom na sportsko-rekreativne sadržaje, trim staze i kamp-naselje. Ipak, projekat se oslanjao na istu Studiju po kojoj je marina predviđena uz pomeranje nasipa i izgradnju zgrada. Uprkos smanjenom obuhvatu PDR-a i izmenjenom pristupu, deo javnosti ostao je zabrinut i skeptičan prema obrazloženjima.

–Neophodno je uključiti građane i stručnu javnost u odlučivanje, kako bi se izbegla neodrživa rešenja i gubitak javnog prostora.- naglašava Mitrović Lazarević.

U maju 2025. godine Skupština grada donela je odluku o stavljanju van snage prethodne odluke o izradi PDR-a za marinu. Kao razlozi za ovaj potez navedeni su pritisak javnosti i potreba za dodatnim razmatranjem, uz ocenu da su se u vezi sa projektom pojavile brojne dezinformacije. Odluka je tumačena i kao pokušaj smirivanja tenzija i odlaganja donošenja konačnih rešenja.

Tokom celog perioda, raspravu o marini pratila je i politička dimenzija. Dok su predstavnici vlasti projekat predstavljali kao razvojnu šansu i „iskorak ka reci“, opozicioni akteri i deo građana ukazivali su na rizike po prirodno okruženje i javni interes. Protestna okupljanja i primedbe tokom javnih rasprava dodatno su uticali na tok projekta.

Paralelno sa planovima, građanske inicijative obuhvatile su i pitanja očuvanja šumskog pojasa u priobalju. Nakon oštećenja šume tokom oluje 2023. godine, pokrenute su peticije za njeno obnavljanje i očuvanje namene prostora, uz pozivanje na zakonske odredbe koje regulišu upravljanje šumama i mogućnosti promene namene šumskog zemljišta.

Foto: IN Medija

U 2026. godini projekat za izgradnju marine i dalje nema konačan epilog. U programima rada nadležnih institucija najavljena je izrada i usvajanje novog PDR-a za marinu, ali bez preciziranja lokacije. Time proces planiranja ulazi u novu fazu, dok pitanje uređenja cele zone priobalja u gradskom području Sremske Mitrovice i dalje ostaje otvoreno.

Ova publikacija je realizovana uz podršku European Endowment for Democracy (EED). Za njenu sadržinu isključivo su odgovorni autori i ta sadržina ne izražava nužno zvanične stavove EED.

This publication has been produced with the support of the European Endowment for Democracy (EED). Its contents do not necessarily reflect the official opinion of EED. Responsibility for the information and views expressed in this publication lies entirely with the author(s).